Dr. Katrien De Vusser | Anti-aging, longevity en preventieve geneeskunde: wat is dat nu precies, en waar zit de grootste winst?
Is longevity pure wetenschap, of vooral luxe wellness voor wie het zich kan veroorloven? Dr. Barbara Geusens gaat in gesprek met Dr. Katrien De Vusser, nefrologe aan UZ Leuven en oprichtster van Thrive85, over preventieve geneeskunde, gezond ouder worden en wat je vandaag al kunt doen om op je 85ste nog zelfstandig en vitaal in het leven te staan.
Als nefrologe ziet Katrien dagelijks wat chronische aandoeningen kunnen betekenen voor iemands leven. Patiënten die bijvoorbeeld door diabetes of obesitas uiteindelijk dialyse nodig hebben, verliezen vaak een groot deel van hun vrijheid en levenskwaliteit. Dat bracht haar bij een belangrijke vraag: hadden we vroeger kunnen ingrijpen?
"Investeren in je gezondheid, dat is zoals investeren in je pensioen. Wat je nu doet, beïnvloedt of je nog op reis kan en alleen kan wonen op je 80e."
Daar ligt voor haar het verschil tussen klassieke en preventieve geneeskunde. Moderne geneeskunde is voornamelijk reactief: er ontstaat een probleem en vervolgens proberen we dat zo goed mogelijk te behandelen. Preventieve geneeskunde probeert vroeger te kijken.
Iedereen heeft namelijk een ander risicoprofiel. Door factoren zoals familiegeschiedenis, levensstijl, bloedwaarden en andere biomerkers samen te brengen, kun je zoeken naar processen die vandaag misschien nog geen klachten veroorzaken, maar op langere termijn wel tot ziekte kunnen bijdragen.
Longevity gaat vervolgens nog een stap verder. Daarbij denken we al snel aan miljardairs, biohackers en extreme routines. Denk aan Bryan Johnson, die slaap, voeding, beweging en honderden biomerkers minutieus probeert te optimaliseren in een poging zijn biologische veroudering af te remmen. Maar precies daar wil Katrien afstand van nemen.
"In plaats van je te focussen of je 90 of 100 wordt, is het voor de meeste mensen heel belangrijk om te zorgen dat je van 65 tot 85 nog een goede levenskwaliteit hebt, nog op reis kan gaan en met je kleinkinderen kan spelen."
Het doel is dus niet koste wat het kost zoveel mogelijk levensjaren verzamelen. Het gaat vooral om healthspan: het aantal jaren waarin je gezond, mobiel en zelfstandig bent.
Want net daar ligt volgens Katrien een onderschat probleem. Vanaf ongeveer 60 à 65 jaar krijgen veel mensen te maken met chronische aandoeningen die hun dagelijkse leven sterk beperken. Denk aan cardiovasculaire aandoeningen, diabetes, kanker, osteoporose en neurodegeneratieve aandoeningen zoals dementie.
We worden gemiddeld steeds ouder, maar dat betekent niet automatisch dat we die extra jaren ook in goede gezondheid doorbrengen.
De wetenschap probeert veroudering steeds beter te begrijpen. Daarvoor wordt onder andere gekeken naar de zogenaamde hallmarks of ageing: biologische processen die een rol spelen bij het ouder worden.
Waar zit dan de grootste winst?
Misschien verrassend: niet noodzakelijk in dure behandelingen, supplementen of ingewikkelde technologie. Volgens Katrien ligt een groot deel van de winst net in gewoontes die voor bijna iedereen toegankelijk zijn, aangevuld met inzicht in je persoonlijke risicoprofiel.
Preventie begint namelijk niet met een universeel protocol. Wat voor de ene persoon belangrijk is, hoeft dat voor de andere niet te zijn. Door je eigen gezondheidsrisico's in kaart te brengen, kun je veel gerichter bepalen waar voor jou de grootste winst zit.
Slaap is daar een belangrijk voorbeeld van. Vooral diepe slaap speelt een grote rol in herstelprocessen in de hersenen.
"Onze hersenen voeren afvalstoffen af tijdens diepe slaap. Dat wattige gevoel in je hoofd na een vlucht om drie uur 's nachts? Dat zijn afvalstoffen."
Chronisch slechte slaap wordt bovendien in verband gebracht met gezondheidsproblemen en neurodegeneratieve processen op langere termijn. Wearables zoals een Oura Ring kunnen helpen om patronen zichtbaar te maken, maar uiteindelijk draait het vooral om wat je met die informatie doet.
Ook chronische stress verdient aandacht. Ons lichaam is gemaakt om tijdelijk in een fight-or-flightmodus te functioneren, maar wanneer die toestand aanhoudt, krijgt het lichaam onvoldoende ruimte voor herstel. Beweging, rustmomenten en eenvoudige ademhalingstechnieken kunnen helpen om opnieuw meer balans te creëren.
Een andere belangrijke pijler is krachttraining. Niet alleen om fitter te worden, maar vooral om spiermassa, botmassa, evenwicht en zelfstandigheid op latere leeftijd te behouden. De boodschap is duidelijk: spiermassa is geen esthetische luxe, maar een investering in je toekomstige zelfstandigheid.
Ook voeding hoeft volgens Katrien geen ingewikkeld longevity-protocol te worden. De focus ligt liever op wat je kunt toevoegen dan op een lange lijst verboden voedingsmiddelen.
Longevity voor de happy few? Nee, niet volgens Dr. Katrien De Vusser
Dat brengt ons terug bij de centrale vraag: is longevity vooral luxe wellness voor wie het zich kan veroorloven?
Uitgebreide biomarkeranalyses, biologische-leeftijdstesten en persoonlijke medische trajecten zijn vandaag inderdaad niet voor iedereen toegankelijk. Daar zit onvermijdelijk een economische component aan.
Maar de fundamenten van gezond ouder worden zijn veel universeler: goed slapen, bewegen, spieren onderhouden, gezond eten, stress leren reguleren, sociale contacten behouden en persoonlijke risicofactoren tijdig opsporen.
Het zijn geen spectaculaire biohacks. Net daarin zit misschien de belangrijkste boodschap: de grootste winst hoeft niet noodzakelijk de duurste te zijn.
Longevity is voor Katrien dan ook geen wedstrijd om koste wat het kost honderd te worden. Het gaat veel meer over de vraag hoe je ervoor zorgt dat je de extra jaren die je krijgt ook daadwerkelijk kunt léven.
